Ile razy w roku w Twojej firmie rozpoczyna się poszukiwanie dokumentów rozproszonych po różnych działach i folderach, żeby przygotować się do audytu? Platformy GRC (ang. governance, risk and compliance), czyli zintegrowane systemy zarządzania ładem korporacyjnym, ryzykiem i zgodnością, powstały właśnie po to, żeby takich sytuacji było jak najmniej. Łączą zarządzanie ryzykiem, zgodność regulacyjną i audyt wewnętrzny w jednym miejscu, z jedną bazą danych i spójnym raportowaniem. W tym artykule przedstawiamy pięć najciekawszych rozwiązań oraz ich zastosowanie w firmach o różnej skali i specyfice działalności.
Czym są narzędzia GRC?
Zanim porównamy konkretne produkty, warto zrozumieć, czym właściwie są platformy GRC i co odróżnia je od zestawu osobnych narzędzi do audytu, ryzyka i zgodności.
Ład, ryzyko i zgodność – trzy filary w jednym systemie
Ład korporacyjny to ramy, w których firma podejmuje decyzje i rozlicza się z ich skutków. Zarządzanie ryzykiem pozwala przewidywać, co może pójść nie tak, i działać zanim to nastąpi. Zgodność regulacyjna oznacza spełnianie wymagań, które narzuca prawo, regulacje i własne standardy firmy. Każdy z tych obszarów ma swoje narzędzia i swojego właściciela, ale ich siła ujawnia się dopiero wtedy, gdy działają razem i korzystają z tych samych danych.
Platforma GRC nie jest prostą sumą trzech modułów. Jej wartość polega na tym, że dane z każdego z tych obszarów trafiają do wspólnej bazy i mogą być ze sobą powiązane. Zidentyfikowane potencjalne ryzyko widoczne jest w module audytu. Wymagania regulacyjne z modułu zgodności można przypisać do konkretnej kontroli i konkretnego właściciela. Zmiana w jednym miejscu automatycznie odbija się na całym obrazie .
Rola platform GRC w codziennym zarządzaniu firmą
Dla zarządzających ryzykiem i audytorów wewnętrznych najważniejszy efekt wdrożenia platformy GRC to koniec z ręcznym zbieraniem danych przed każdą kontrolą. Zamiast odpytywać działy, scalać arkusze i szukać ostatniej wersji polityki, mają wgląd w stan kontroli i poziom ryzyk w czasie rzeczywistym. Przy rosnącej liczbie regulacji, którym podlegają firmy w Polsce i całej Unii Europejskiej, taka przejrzystość jest nie do przecenienia.
Dlaczego firmy wdrażają platformy GRC?
Za każdą decyzją o wdrożeniu systemu GRC stoi jakiś konkretny impuls. Może to być nowe rozporządzenie, wymogi którego firma musi spełnić, albo wyniki audytu zewnętrznego, które obnażyły luki w dokumentacji. Często zdarza się też, że skala działalności sprawia, że zarządzanie ryzykiem i zgodnością w arkuszach kalkulacyjnych przestaje być bezpieczne.
Regulacje, które zmieniły rachunek kosztów
Dyrektywa NIS2 rozszerzyła obowiązki w zakresie cyberbezpieczeństwa na kilkanaście nowych sektorów i objęła nimi znacznie więcej firm niż poprzednia wersja przepisów. Z kolei rozporządzenie DORA, które zaczęło obowiązywać w sektorze finansowym w 2025 roku, wymaga udokumentowanego zarządzania ryzykiem ICT i testowania odporności operacyjnej. Do tego dodajmy dyrektywę CSRD, nakładającą na większe firmy obowiązki raportowania ESG.
Spełnianie tych wymagań jednocześnie, bez centralnego systemu, generuje konkretne koszty. Trzeba angażować ludzi do zbierania dowodów, ręcznie utrzymywać spójność dokumentacji w wielu miejscach i co jakiś czas odtwarzać pełny obraz sytuacji na potrzeby kolejnego audytu.
Co traci firma bez odpowiedniego systemu?
Bez platformy GRC zarządzanie ryzykiem i zgodnością sprowadza się do serii indywidualnych działań, których wyniki rzadko trafiają do jednego miejsca. Gdy odchodzi osoba, która prowadziła rejestr ryzyk albo nadzorowała terminarz audytów, firma zaczyna od nowa. Gdy brak jest przekrojowego zarządzania ryzykiem w różnych obszarach, trudno też dostrzec zależności, które decydują o tym, czy pojedyncze ryzyko staje się poważnym problemem, czy nie.
Kluczowe funkcjonalności nowoczesnych narzędzi GRC
Platformy GRC różnią się od siebie znacznie bardziej, niż wynikałoby z pobieżnej lektury materiałów sprzedażowych. Przed oceną konkretnych rozwiązań warto wiedzieć, które funkcje są naprawdę niezbędne, a które jedynie rozszerzają zakres.
Zarządzanie ryzykiem
Solidny moduł zarządzania ryzykiem pozwala rejestrować ryzyka, oceniać ich prawdopodobieństwo i potencjalny wpływ, przypisywać właścicieli i śledzić realizację planów naprawczych. Macierze ryzyka, zwane również mapami cieplnymi ryzyk (ang. heat maps), alerty o zmianach i przekroczeniach progów i historia wersji ocen to cechy, które odróżniają profesjonalne systemy od dobrze sformatowanego arkusza. Równie ważna jest możliwość powiązania ryzyk z procesami, aktywami lub wymaganiami regulacyjnymi, co daje przekrojowy obraz zależności w całej firmie.
Zgodność regulacyjna i audyt wewnętrzny
Podstawowym zadaniem modułu zarządzania zgodnością jest przypisanie wymagań regulacyjnych do konkretnych kontroli i ich właścicieli. Nowoczesne systemy pozwalają mapować konkretny wymóg do wielu standardów jednocześnie, bez konieczności dwukrotnego wprowadzania tych samych danych. Jedna kontrola dotycząca bezpieczeństwa dostępu może pokrywać wymagania ISO 27001 i NIS2. Moduł audytu wewnętrznego powinien natomiast obsługiwać cały cykl, od planowania, przez realizację, po śledzenie wdrożenia zaleceń do momentu zamknięcia.
Raportowanie i integracje
Eksport raportów do programów takich jak Excel lub Word to w tej klasie narzędzi oczywistość. Praktycznym wyróżnikiem jest możliwość udostępnienia danych przez API do systemów analitycznych, takich jak Power BI, co pozwala zestawiać informacje z platformy GRC z innymi danymi zarządczymi firmy. Warto też sprawdzić, jakie gotowe integracje oferuje system z narzędziami klasy SIEM (ang. security information and event management), platformami ticketowymi i systemami ERP, bo bez tych połączeń platforma GRC staje się kolejnym narzędziem, które trzeba osobno obsługiwać.
Platformy GRC, które warto rozważyć
Poniżej omawiamy pięć platform, które najczęściej pojawiają się w rozmowach o wyborze systemu GRC w Polsce i Europie.
MetricStream
MetricStream to platforma klasy enterprise, wybierana przez organizacje o wysokiej złożoności i rozbudowanym środowisku regulacyjnym. Obejmuje szeroki zestaw obszarów GRC, co ułatwia budowę spójnego programu w skali całej organizacji. Wdrożenie zwykle trwa kilka miesięcy, a przy większej skali i integracjach często wymaga zaangażowania zewnętrznych konsultantów.
StandardFusion
StandardFusion jest często wybierany przez organizacje, które chcą uporządkować zarządzanie zgodnością i ryzykiem w modelu SaaS, bez wchodzenia od razu w ciężkie wdrożenie typowe dla platform enterprise. Producent podkreśla szybkie uruchomienie i konfigurację w horyzoncie tygodni, a nie miesięcy. Warto wcześniej sprawdzić, jak narzędzie odpowiada na wymagania dotyczące raportowania, analityki i integracji, jeśli organizacja ma w tych obszarach wysokie oczekiwania.
AuditBoard
AuditBoard jest silnie osadzony w obszarze audytu wewnętrznego i pracy na cyklach kontrolnych, zadaniach i dowodach. Ma ustrukturyzowany model onboardingu i wsparcia wdrożeniowego. Jeśli organizacja szuka narzędzia, które ma objąć bardzo szeroki zakres GRC w wielu niezależnych obszarach równolegle, warto ocenić, czy zestaw modułów i sposób konfiguracji odpowiada docelowemu modelowi działania.
Vanta
Vanta jest kojarzona przede wszystkim z automatyzacją zbierania dowodów zgodności i przygotowaniem do audytów, szczególnie w środowiskach cloud. Uruchomienie narzędzia może być szybkie, ale czas dojścia do pełnej gotowości audytowej zależy od stanu kontroli i wymagań audytu. W przypadku SOC 2 Type II znaczącą częścią procesu jest okres obserwacji, który trwa miesiące, więc samo wdrożenie narzędzia nie jest równoznaczne z zakończeniem przygotowań do audytu.
AdaptiveGRC
AdaptiveGRC to platforma rozwijana od ponad 15 lat z myślą o polskim i środkowoeuropejskim rynku. Obejmuje zarządzanie ryzykiem, zarządzanie zgodnością, kontrolę wewnętrzną oraz audyt wewnętrzny. Jej mocną stroną jest modułowe podejście, które pozwala zacząć od jednego obszaru, na przykład audytu, a kolejne uruchamiać etapami. Skalowanie dotyczy także procesu, bo wraz z dojrzewaniem organizacji można rozbudowywać zakres danych, obiegi akceptacji i poziom szczegółowości bez zmiany narzędzia.
W podejściu no code konfigurujesz platformę bez programowania, co ma znaczenie także wtedy, gdy po wdrożeniu trzeba dopasować proces do zmian organizacyjnych lub wymagań regulatora. Wersja standardowa zawiera gotowe ścieżki pracy, więc można wystartować także wtedy, gdy firma dopiero buduje swój model GRC. Wdrożenie wersji bazowej trwa około trzech tygodni (dokładny czas zależy od skali i integracji). Platforma jest dostępna w modelu SaaS oraz on-premise, przy zachowaniu tego samego zakresu funkcjonalnego. Istotne są też role i uprawnienia, bo użytkownicy dostają widoki dopasowane do zadań, co ułatwia pracę i ogranicza przeciążenie informacyjne.
W module zgodności można powiązać wymagania z kontrolami i ich właścicielami, a centralna baza danych zapewnia spójność informacji w całej platformie. Dane można udostępniać przez API do narzędzi analitycznych takich jak Power BI. Przy etapowym uruchamianiu modułów koszt wejścia bywa niższy niż w rozwiązaniach, które zakładają wdrożenie pełnej platformy od razu.
Dla firm w Polsce znaczenie ma wsparcie po polsku oraz znajomość lokalnych realiów regulacyjnych, w tym pracy z zaleceniami pokontrolnymi KNF. Ważnym uzupełnieniem jest zaplecze ekspertów i partnerstwa branżowe, w tym IIA Polska i IIRSM, a także doświadczenie praktyków z certyfikacjami, które pomagają projektować narzędzie pod realne procesy.
Zastosowanie GRC w kontekście NIS2 i ISO 27001
Wybór platformy GRC coraz częściej wynika wprost z wymagań konkretnych regulacji. Dla polskich firm dwie z nich mają dziś szczególne znaczenie.
NIS2 i nowe obowiązki w zakresie cyberbezpieczeństwa
Dyrektywa NIS2 zobowiązuje podmioty kluczowe i ważne do wdrożenia środków zarządzania ryzykiem cyberbezpieczeństwa, utrzymywania dokumentacji polityk bezpieczeństwa oraz zgłaszania poważnych incydentów w ściśle określonych terminach. Platforma GRC może wspierać realizację tych obowiązków przez rejestr ryzyk cybernetycznych, repozytorium polityk z historią zmian oraz powiązanie wymagań z kontrolami i ich właścicielami.
Firmy z sektora finansowego mają dodatkowy kontekst w postaci rozporządzenia DORA, które od 2025 roku nakłada wymóg udokumentowanego zarządzania ryzykiem ICT i testowania odporności operacyjnej. Systemy GRC, które wspierają takie wymagania, ułatwiają przygotowanie do kontroli i pomagają ograniczyć braki w dokumentacji. Dla firm nadzorowanych przez KNF przydatna jest możliwość obsługi zaleceń pokontrolnych w ramach tej samej platformy, bez konieczności prowadzenia oddzielnego rejestru.
ISO 27001 i system zarządzania bezpieczeństwem informacji
Certyfikacja zgodna z ISO 27001 wymaga prowadzenia dokumentacji, rejestru aktywów, rejestru ryzyk i dowodów realizowanych kontroli. Platforma GRC porządkuje dokumentację i dowody realizacji kontroli oraz usprawnia przygotowanie do audytu certyfikacyjnego. Szczególnie wartościowe jest mapowanie wielu standardów do tych samych kontroli. Firma ubiegająca się jednocześnie o certyfikat ISO 27001 i spełniająca wymagania NIS2 może zarządzać oboma w jednym miejscu, bez dublowania pracy. W takich scenariuszach dobrze dobrana platforma GRC ogranicza dublowanie pracy i ułatwia utrzymanie spójnych dowodów.
Jak wybrać odpowiednie narzędzie GRC
Kilkadziesiąt dostępnych platform GRC różni się od siebie zakresem funkcji, modelem wdrożenia, ceną i znajomością lokalnych regulacji. Wybór zaczyna się od pytań o własną firmę, nie od porównywania list funkcji u dostawców.
Skala, tempo wzrostu i model wdrożenia
Pierwsza kwestia to zakres, od którego chcemy zacząć, i tempo, w jakim planujemy rozszerzać system. Firmy, które chcą wdrożyć jeden moduł i stopniowo budować środowisko GRC, powinny sprawdzić, czy platforma oferuje rzeczywiście modułową architekturę i elastyczny model licencyjny. Warto policzyć koszt modułów, z których organizacja nie będzie korzystać na początku, bo to podnosi próg wejścia bez dodawania wartości.
Model hostingu ma znaczenie w wielu sektorach. Wdrożenie SaaS jest szybsze i nie wymaga zasobów IT po stronie firmy. Model on-premise daje większą kontrolę nad środowiskiem i bywa wymagany przez polityki bezpieczeństwa lub standardy sektora. Warto upewnić się, że wybór modelu hostingu nie ogranicza funkcjonalności oraz że oba warianty są rozwijane w podobnym tempie.
Integracje, branża i znajomość regulacji
Firmy z rozbudowanym środowiskiem IT zwrócą uwagę na dostępność API i gotowych połączeń z systemami ERP, SIEM i narzędziami ticketowymi. Im bardziej platforma GRC jest zintegrowana z istniejącą infrastrukturą, tym mniej ręcznej pracy przy utrzymaniu danych.
Sektor działalności również wyznacza specyficzne wymagania regulacyjne. Firmy finansowe powinny sprawdzić obsługę metodyki BION, wsparcie dla DORA i znajomość realiów nadzoru KNF. Firmy technologiczne mogą stawiać na automatyzację zbierania dowodów certyfikacyjnych i integrację z chmurą. Warto też zapytać o wsparcie w języku polskim i o to, czy dostawca ma doświadczenie we wdrożeniach w Polsce. Przy regulacjach, których interpretacja bywa nieoczywista, kontakt z ekspertem znającym lokalny kontekst jest bardzo pomocny.
Czas wdrożenia ma wymiar operacyjny i finansowy. Dłuższy projekt oznacza dłuższy okres pracy w trybie przejściowym i wyższe koszty wdrożeniowe. Jeśli zależy Ci na szybkim starcie, sprawdź, czy dostawca oferuje konfigurację startową, która pozwala uruchomić kluczowe procesy bez długiego etapu projektowego.
Trendy i przyszłość systemów GRC
Rynek platform GRC zmienia się szybciej niż kiedykolwiek. Trzy kierunki są już wyraźnie widoczne i wpłyną na to, jak będą wyglądać systemy GRC w najbliższych latach.
Sztuczna inteligencja przestaje być dodatkiem i staje się częścią rdzenia systemów GRC. Automatyczne kategoryzowanie ryzyk, propozycje działań naprawczych, analiza luk w dokumentacji regulacyjnej czy generowanie streszczeń dla zarządu to funkcje, które producenci coraz częściej wdrażają w nowych wersjach. Równolegle rośnie znaczenie ciągłego monitorowania kontroli w miejsce audytów punktowych. Systemy GRC coraz ściślej integrują się z infrastrukturą IT, żeby na bieżąco weryfikować skuteczność zabezpieczeń, a nie tylko fotografować ich stan raz na kwartał.
Drugi kierunek to zbieżność zarządzania ryzykiem dostawców z klasycznym GRC. Firmy, które korzystały z osobnych narzędzi do oceny łańcucha dostaw i do zarządzania ryzykiem operacyjnym, przenoszą oba obszary do jednej platformy. NIS2 i DORA czynią zarządzanie ryzykiem dostawców wymogiem prawnym, a nie dobrą praktyką.
Trzecim kierunkiem jest integracja raportowania ESG z systemami GRC. Dyrektywa CSRD wymaga danych środowiskowych i społecznych, które da się wiarygodnie udokumentować i zweryfikować w audycie, co oznacza, że zarządzanie tymi informacjami coraz częściej opiera się na tej samej infrastrukturze co zarządzanie ryzykiem i zgodnością. Firmy, które przeprowadzą tę integrację wcześniej, mogą ograniczyć koszty i ryzyko przy pierwszym audycie ESG.
