{"id":10929,"date":"2026-11-10T09:17:49","date_gmt":"2026-11-10T08:17:49","guid":{"rendered":"https:\/\/adaptivegrc.com\/?post_type=articles&p=10929"},"modified":"2026-11-10T09:29:51","modified_gmt":"2026-11-10T08:29:51","slug":"szanse-w-zarzadzaniu-ryzykiem","status":"publish","type":"articles","link":"https:\/\/adaptivegrc.com\/pl\/materialy\/artykuly\/szanse-w-zarzadzaniu-ryzykiem\/","title":{"rendered":"Szanse w zarz\u0105dzaniu ryzykiem \u2013 jak identyfikowa\u0107 i wykorzystywa\u0107 pozytywne skutki niepewno\u015bci"},"content":{"rendered":"\n

Czym s\u0105 szanse w zarz\u0105dzaniu ryzykiem?<\/h2>\n\n\n\n

Szanse w zarz\u0105dzaniu ryzykiem to potencjalne pozytywne skutki niepewno\u015bci, kt\u00f3re mog\u0105 pom\u00f3c organizacji osi\u0105gn\u0105\u0107 zak\u0142adane cele lub je przekroczy\u0107. Zarz\u0105dzanie nimi obejmuje identyfikacj\u0119 szans, ocen\u0119 mo\u017cliwych korzy\u015bci, wyb\u00f3r dzia\u0142a\u0144 zwi\u0119kszaj\u0105cych prawdopodobie\u0144stwo ich wykorzystania oraz monitorowanie rezultat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Czy ryzyko zawsze oznacza zagro\u017cenie? W j\u0119zyku wi\u0119kszo\u015bci organizacji tak, a rejestry ryzyka s\u0105 w praktyce spisem tego, co mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 \u017ale. Ten nawyk zarz\u0105dzanie ryzykiem odziedziczy\u0142o po ubezpieczeniach, gdzie nikt nie pyta o korzystny przebieg po\u017caru. Wsp\u00f3\u0142czesne standardy mierz\u0105 niepewno\u015b\u0107 wzgl\u0119dem cel\u00f3w organizacji, od kt\u00f3rych mo\u017ce j\u0105 oddali\u0107 albo do nich przybli\u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Sp\u00f3r o s\u0142owa: czy ryzyko pozytywne i szanse w zarz\u0105dzaniu ryzykiem oznaczaj\u0105 to samo?<\/h2>\n\n\n\n

Okre\u015blenie \u201eryzyko pozytywne\u201d trafi\u0142o do s\u0142ownika zarz\u0105dzania ryzykiem g\u0142\u00f3wnie z zarz\u0105dzania projektami. Przewodnik PMBOK traktuje ryzyko jako poj\u0119cie nadrz\u0119dne, a \u201eryzyko pozytywne\u201d jest w nim nazw\u0105 korzystnej strony niepewno\u015bci. Po polsku brzmi to niemal jak oksymoron.<\/p>\n\n\n\n

W tym artykule ryzyko oznacza niepewno\u015b\u0107 wp\u0142ywaj\u0105c\u0105 na cele, natomiast zagro\u017cenie i szansa to dwa kierunki tego wp\u0142ywu. Zagro\u017cenie mo\u017ce si\u0119 zmaterializowa\u0107 bez wzgl\u0119du na to, co zrobi organizacja, podczas gdy szans\u0119 zwykle trzeba aktywnie wykorzysta\u0107, cz\u0119sto w ograniczonym czasie i kosztem nowej ekspozycji na ryzyko. Zmaterializowane zagro\u017cenie zostawia te\u017c \u015blad w rejestrze incydent\u00f3w, a niewykorzystana szansa nie zostawia \u017cadnego. Nikt nie prowadzi post\u0119powania wyja\u015bniaj\u0105cego w sprawie przychodu, kt\u00f3rego firma nie osi\u0105gn\u0119\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Cecha<\/strong><\/td>Zagro\u017cenie<\/strong><\/td>Szansa<\/strong><\/td><\/tr><\/thead>
Wp\u0142yw na cele<\/td>Oddala od celu<\/td>Przybli\u017ca do celu lub pozwala go przekroczy\u0107<\/td><\/tr>
Rola dzia\u0142ania organizacji<\/td>Mo\u017ce si\u0119 zmaterializowa\u0107 bez udzia\u0142u organizacji<\/td>Zwykle wymaga aktywnego dzia\u0142ania<\/td><\/tr>
Czas<\/td>Ekspozycja trwa, dop\u00f3ki istnieje przyczyna<\/td>Cz\u0119sto ograniczone okno czasowe<\/td><\/tr>
Koszt reakcji<\/td>Koszt ograniczania ryzyka<\/td>Koszt wykorzystania, kt\u00f3ry tworzy nowe ryzyka<\/td><\/tr>
Widoczno\u015b\u0107 skutk\u00f3w<\/td>Incydenty, straty, ustalenia audytu<\/td>Utracone korzy\u015bci zwykle pozostaj\u0105 niewidoczne<\/td><\/tr>
Strategie reakcji<\/td>Unikanie, ograniczanie, przeniesienie, akceptacja<\/td>Wykorzystanie, wzmocnienie, wsp\u00f3\u0142dzielenie, akceptacja<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Wp\u0142yw niepewno\u015bci na cele: jak ISO 31000 podchodzi do ryzyka i szans?<\/h2>\n\n\n\n

Norma ISO 31000:2018 definiuje ryzyko jako wp\u0142yw niepewno\u015bci na cele. Uwaga do definicji precyzuje, \u017ce wp\u0142yw to odchylenie od oczekiwa\u0144, pozytywne, negatywne albo jedno i drugie.<\/p>\n\n\n\n

Kierunek wp\u0142ywu zale\u017cy od cel\u00f3w, co dobrze wida\u0107 na przyk\u0142adzie umocnienia z\u0142otego: eksporter rozliczaj\u0105cy sprzeda\u017c w euro traci na mar\u017cy, a firma importuj\u0105ca komponenty i sprzedaj\u0105ca w kraju obni\u017ca koszty. Niepewno\u015b\u0107 jest dla obu ta sama, a o jej kierunku decyduj\u0105 cele ka\u017cdej z firm. Norma wskazuje te\u017c, \u017ce celem zarz\u0105dzania ryzykiem jest tworzenie i ochrona warto\u015bci, a opisany w niej proces jest wsp\u00f3lny dla obu kierunk\u00f3w niepewno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Koszt nadmiernej ostro\u017cno\u015bci: dlaczego zarz\u0105dza\u0107 zar\u00f3wno zagro\u017ceniami, jak i szansami?<\/h2>\n\n\n\n

Organizacja, kt\u00f3ra analizuje wy\u0142\u0105cznie zagro\u017cenia, zwykle dochodzi do wniosku, \u017ce bezpieczniej jest niczego nie zmienia\u0107. Od\u0142o\u017cenie projektu czy pozostanie przy starzej\u0105cym si\u0119, ale znanym dostawcy wygl\u0105daj\u0105 wtedy jak rozs\u0105dna ostro\u017cno\u015b\u0107, cho\u0107 bywaj\u0105 dro\u017csze ni\u017c straty, przed kt\u00f3rymi mia\u0142y chroni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Drugi argument dotyczy zasob\u00f3w. Bud\u017cet i uwaga kierownictwa to te same zasoby, kt\u00f3rych wymagaj\u0105 ograniczanie zagro\u017ce\u0144 i wykorzystanie szans, a por\u00f3wna\u0107 oba rodzaje wydatk\u00f3w mo\u017cna tylko w jednym procesie. Uwzgl\u0119dnianie szans w zarz\u0105dzaniu ryzykiem nie polega przy tym na eliminowaniu niepewno\u015bci. Chodzi o \u015bwiadome decyzje, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 prawdopodobie\u0144stwo korzystnych rezultat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Od ochrony do tworzenia warto\u015bci: jak szanse wpisuj\u0105 si\u0119 w Enterprise Risk Management (ERM)?<\/h2>\n\n\n\n

Gdy w 2004 roku COSO opublikowa\u0142o pierwsze ramy zarz\u0105dzania ryzykiem korporacyjnym (Enterprise Risk Management<\/em>, ERM), zdarzenia o wp\u0142ywie negatywnym nazwano w nich ryzykami, a o wp\u0142ywie pozytywnym szansami. Szanse kierowano z powrotem do procesu ustalania strategii i cel\u00f3w<\/a>, natomiast ocena ryzyka nieod\u0142\u0105cznego (inherentnego, inherent risk<\/em>) i szcz\u0105tkowego (rezydualnego, residual risk<\/em>) dotyczy\u0142a zdarze\u0144 negatywnych. Wi\u0119cej o tych ryzykach przeczytasz w naszym artykule: Ryzyko inherentne i ryzyko rezydualne \u2013 jak poziomy ryzyka wp\u0142ywaj\u0105 na decyzje w organizacji<\/a><\/p>\n\n\n\n

Ramy z 2017 roku, Enterprise Risk Management: Integrating with Strategy and Performance<\/em><\/a>, wi\u0105\u017c\u0105 ERM ze strategi\u0105 i tworzeniem, zachowaniem oraz realizacj\u0105 warto\u015bci. Szanse i ryzyka analizuje si\u0119 w nich razem, poniewa\u017c ta sama decyzja strategiczna zwykle niesie jedne i drugie. Enterprise Risk Management \u2013 skuteczne i kompleksowe zarz\u0105dzanie ryzykiem<\/a><\/p>\n\n\n\n

Ta sama zmiana, dwa skutki: sk\u0105d mog\u0105 wynika\u0107 szanse dla organizacji?<\/h2>\n\n\n\n

Szanse najcz\u0119\u015bciej wynikaj\u0105 z tej samej zmiany technologicznej, regulacyjnej, rynkowej czy politycznej, kt\u00f3r\u0105 organizacja odnotowa\u0142a ju\u017c w rejestrze jako zagro\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n

Dobrym przyk\u0142adem jest Krajowy System e-Faktur, obowi\u0105zkowy od 1 lutego 2026 roku dla firm o sprzeda\u017cy w 2024 roku powy\u017cej 200 mln z\u0142 brutto, a od 1 kwietnia dla wi\u0119kszo\u015bci pozosta\u0142ych przedsi\u0119biorc\u00f3w. W rejestrach KSeF figurowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie jako zagro\u017cenie, zwi\u0105zane z kosztami i terminami wdro\u017cenia. Cz\u0119\u015b\u0107 firm wykorzysta\u0142a jednak to wdro\u017cenie do automatyzacji obiegu faktur zakupowych, poniewa\u017c dane w ustrukturyzowanej formie mo\u017cna przetwarza\u0107 bez r\u0119cznego przepisywania.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie dzia\u0142aj\u0105 inwestycje w zgodno\u015b\u0107 z dyrektyw\u0105 NIS2. Podmioty obj\u0119te regulacj\u0105 musz\u0105 coraz dok\u0142adniej weryfikowa\u0107 bezpiecze\u0144stwo swoich dostawc\u00f3w, wi\u0119c udokumentowany poziom zabezpiecze\u0144 staje si\u0119 argumentem w przetargach. Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej z artyku\u0142u: NIS2 a bezpiecze\u0144stwo \u0142a\u0144cucha dostaw, czyli jeste\u015b tak bezpieczny, jak Tw\u00f3j najs\u0142abszy dostawca<\/a><\/p>\n\n\n\n

Inne pytania, inne odpowiedzi: jak identyfikowa\u0107 szanse w procesie zarz\u0105dzania ryzykiem?<\/h2>\n\n\n\n

Warsztat ryzyka prowadzony wed\u0142ug utartego scenariusza przynosi zwykle d\u0142ug\u0105 list\u0119 zagro\u017ce\u0144 i kilka og\u00f3lnikowych szans dopisanych pod koniec. Szanse wymagaj\u0105 innych pyta\u0144, a cz\u0119sto tak\u017ce innej okazji, jak przegl\u0105d strategii czy analiza trend\u00f3w. Najta\u0144sz\u0105 metod\u0105 jest przegl\u0105d istniej\u0105cego rejestru: przy ka\u017cdym zagro\u017ceniu mo\u017cna zapyta\u0107, czy ta sama niepewno\u015b\u0107 nie ma korzystnej strony.<\/p>\n\n\n\n

Pytania pomocne w identyfikacji szans:<\/p>\n\n\n\n